Clinicvita

Witold Wiktor
35-301 Rzeszów, ul. Lwowska 64a

Przyjęcia Gabinet Clinicvita:
35-301 Rzeszów, ul. Lwowska 64a

biuro@clinicvita.pl

tel. 662 515 715

Witam na mojej stronie

lek.med. Witold Wiktor Strona ta powstała z myślą o pacjentach, którzy szukają w Inter- necie informacji o choro- bach i ich leczeniu.
więcej

Rejestracja on-line

Zarejestruj się on-line Już teraz kliknij tutaj i wypełnij formularz rejestracji. Postaram się uzgodnić dla Ciebie dogodny termin wizyty.

Materiały do pobrania

Kontakt Przygotuj i wypełnij wcześniej dokumenty związane z wyrażeniem zgody na badanie. Znajdziesz je w dziale materiały do pobrania

Przydatne linki

Kontakt Tutaj znajdziesz przekierowania do ciekawych stron w sieci związanych z problematyką chorób przewodu pokarmowego. więcej

Kontakt

Kontakt Sprawdź dogodne dla Ciebie terminy oraz miejsca, w których przyjmuje pacjentów. Jeśli masz jakieś wątpliwości skontaktuj się ze mną.
Nigdy nie czekaj do ostatniej chwili
Im wcześniej tym lepiej! Wiem, że to może Cię krępować, zgłoś sie do mnie i rozpocznij leczenie jak najwcześniej.

10 zaleceń profilaktycznych w chorobach odbytu

Diety

  • Stosuj urozmaiconą dietę: pokarmy bogate w błonnik,dużo produktów zbożowych, chleb razowy, owoce,warzywa.
  • Pij dużo wody i soków, co najmniej 1,5-2 litry na dobę.
  • Unikaj potraw, które mogą wywoływać podrażnienie (pikantnych, alkoholu) lub pobudzenie jelit (kawa,herbata).
  • Wykonuj regularnie ćwiczenia gimnastyczne, chodź na spacery, pływaj. Unikaj jazdy konnej i jazdy na rowerze.
  • Unikaj noszenia dużych ciężarów.
  • Korzystaj z toalety w określonym czasie np. po obudzeniu się, po wypiciu szklanki wody, jeżeli papier toaletowy powoduje podrażnienie skóry odbytu zastosuj chusteczki dla niemowląt.
  • Nie noś obcisłej odzieży.
  • Szczególnie przestrzegaj zasad higieny osobistej,unikaj materiałów, które mogą być przyczyną podrażnienia przy dłuższym stosowaniu.
  • Nie przebywaj zbyt długo w ciepłych miejscach.
  • Unikaj siedzącego trybu życia.

Więcej informacji znajdziesz w działe Diety

Guzki krwawnicze (hemoroidy)

- popularnie nazywane hemoroidami, a niewłaściwie żylakami odbytu, to prawidłowe struktury anatomiczne o budowie jamistej,gdzie tętnice bezpośrednio łączą się z żyłami bez naczyń włosowatych tworząc tzw. poduszeczki naczyniowe wypełnione krwią tętniczą, znajdujące się w błonie podśluzowej w kanale odbytu powyżej linii zębatej. Najczęściej występują trzy guzki krwawnicze: prawy tylny, prawy przedni i lewy - położone odpowiednio na godz. 7, 11, 3. Zdarzają się również jeden lub dwa guzki dodatkowe, położone na godzinie 12.

Przyczyna choroby hemoroidalnej

nie jest jednoznacznie ustalona. Istnieją trzy teorie powstania tej choroby : mechaniczna , hemodynamiczna i zapalna. Najprawodpodoniej wszystkie trzy mechanizmy w pewnym sensie współistnieją ze sobą w różnym stopniu.Uważa się, że istnieje grupa czynników mających znaczenie w rokowaniu i postępowaniu. Są to m.in.: zaburzenia czynności jelit - biegunki, zaparcia; utrudnione opróżnianie odbytnicy, przedłużony czas defekacji; ciąża, poród; leki podawane miejscowo.

Objawy

Choroba hemoroidalna to stan kliniczno-patologiczny w następstwie ześlizgnięcia się do dołu poduszeczek odbytowych, co manifestuje się głównie krwawieniem, bólem, świądem i nieprawidłową wydaliną z odbytu.

  • Krwawienie z odbytnicy jest objawem występującym u 10% dorosłej populacji. W 70-80% przyczyną są hemoroidy. Krwawienie występuje podczas defekacji. Krew jest jasnoczerwona, oddzielona od stolca, czasem tworzy pasemka na jego powierzchni. Natężenie krwawienia może być różne - od zauważalnego tylko na papierze toaletowym do zachlapania całej miski klozetowej. Poza hemoroidami przyczyną krwawienia może być: szczelina odbytu, guzy złośliwe odbytu i odbytnicy, polipy, guzy łagodne, kłykciny kończyste, wypadanie odbytnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, uraz jelita grubego, stany zapalne, choroba uchyłkowa jelita grubego, wrodzone zaburzenia naczyniowe (angiodysplazja).
  • Ból - hemoroidy są zazwyczaj niebolesne. Ból pojawia się w przypadku współistnienia: szczeliny odbytu, wypadnięcia i zakrzepicy hemoroidów, zakrzepicy splotu przyodbytowego. Ważne jest ustalenie charakterystyki bólu (ostry/przewlekły, zmiana natężenia bólu w trakcie defekacji). W przypadku, gdy głównymi dolegliwościami pacjenta są bóle, należy wykluczyć inne jego przyczyny, m.in. ropień, przetokę, zakażenie gruczołów odbytowych.
  • Wypadanie hemoroidów - chory może odczuwać zwiększoną ruchomość hemoroidów oraz ich wypadanie na zewnątrz. Wypadnięcie może ustąpić samoistnie bądź wymagać odprowadzenia ręcznego. Może również dochodzić do uwypuklania się guzków krwawniczych bez wypadania. Powoduje to uczucie dyskomfortu, pacjent zgłasza uczucie pełności w okolicy odbytu, chęć defekacji, uczucie parcia i "obrzmienia" w trakcie defekacji. Należy również pamiętać o innych chorobach powodujących pojawienie się guza w odbycie w czasie defekacji, np. ropień, kłykciny, rak, wypadanie odbytnicy.
  • Sączenie wydzieliny - w przypadku hemoroidów wydzielina jest wodnista lub śluzowa. W zależności od nasilenia procesu może powodować brudzenie bielizny lub też dawać tylko uczucie wilgoci. Podobne objawy mogą dawać: gruczolak kosmkowy, kłykciny kończyste, szczelina odbytu, rak, zespół jelita nadwrażliwego, niewłaściwa higiena.
  • Świąd odbytu - w chorobie hemoroidalnej współistnieje z wypadaniem hemoroidów oraz z sączeniem wydzieliny sprzyjającym reakcji alergiczno-zapalnej. Może również być wywołany inną chorobą, np. przetoką odbytu, wypadaniem odbytnicy, grzybicą, cukrzycą.

Stopnie zaawansowania choroby



  • Stopień 1
    Hemoroidy są powiększone, widoczne w anoskopie, nie wypadają, jedynym objawem jest zazwyczaj krwawienie.
  • Stopień 2
    Hemoroidy wypadają przy próbie parcia, ale cofają się samoistnie. Objawami są krwawienie, sączenie, świąd.
  • Stopień 3
    Hemoroidy wypadają poza odbyt i wymagają odprowadzenia ręcznego. Objawami są: krwawienie, sączenie, świąd, brudzenie bielizny.
  • Stopień 4
    Hemoroidy wypadają poza odbyt i nie dają się odprowadzić. Objawy to: krwawienie, sączenie, świąd, brudzenie bielizny, ból. Może dojść do niedokrwienia i zgorzeli guzków.

Chorych z chorobą hemoroidalną dzielimy na dwie grupy:

  • W pierwszej grupie są chorzy z wysokim ciśnieniem w kanale odbytu (powyżej 100 cm słupa wody). Są to zwykle młodzi mężczyźni, u których dominują takie objawy, jak ból i świąd odbytu, krwawienia. Stwierdza się u nich zwiększone napięcie zwieracza wewnętrznego odbytu, powodujące znaczący ucisk na guzki krwawnicowe i upośledzające w nich krążenie krwi. W leczeniu zaleca się: dietę wysokowłóknikową, ostrożne, stopniowane rozszerzanie odbytu, boczne przecięcie mięśnia zwieracza odbytu, skleroterapię guzków, zakładanie gumowych podwiązek (RBL)
  • Do drugiej grupy chorych zaliczamy pacjentów z niskim (poniżej 40 cm słupa wody) ciśnieniem w kanale odbytu. Są to zwykle starsze kobiety z obniżonym napięciem zwieraczy okołoodbytowych, u których obserwuje się wypadanie guzków krwawnicowych na zewnątrz kanału odbytu. W leczeniu poleca się RBL, sklerotyzację guzków, fotokoagulację (IRC), laseroterapię.

Diagnostyka

  • wywiad - obejmuje nie tylko główne dolegliwości, lecz również wywiad rodzinny, nawyki żywieniowe, seksualne, przebyte i współistniejące choroby oraz stosowane dotychczas leczenie
  • badanie proktologiczne - oglądanie odbytu i badanie przez odbyt (per rectum)
  • badania endoskopowe (anoskopia,rektoskopia,kolonoskopia) są konieczne w przypadku choroby hemoriodalnej, ponieważ pierwszym objawem najczęściej jest bezbolesne krwawienie, które występuje również w nowotworach jelita grubego. Dopiero wykluczenie zmian organicznych i innych zezwala nam na zaplanowanie leczenia choroby hemoroidalnej.

Leczenie:

  • Leczenie zachowawcze - może być leczeniem podstawowym w pierwszym i drugim stopniu zaawansowania choroby, w pozostałych ma sens jako leczenie uzupełniające. Głównym celem leczenia jest uregulowanie rytmu wypróżnień. Podstawowe znaczenie mają zalecenia dietetyczne. Zaleca się pacjentowi unikanie spożywania kawy, mocnej herbaty, ostrych przypraw, alkoholu, czynników zapierających, jak np. czekolada, orzechy, tłuszcze zwierzęce, a wprowadzenie do diety pokarmów bogatych w błonnik, np. warzyw, owoców, ciemnego pieczywa, otrąb. Ważna jest również zmiana zachowań, tj. krótkie przebywanie w toalecie, unikanie wzmożonego parcia. W przypadku, gdy zmiana diety okaże się niewystarczająca, można zastosować leki działające miejscowo w postaci czopków, maści, kremów. Są to zazwyczaj preparaty złożone, zawierające w swoim składzie środki ściągające, osłaniające, przeciwzapalne i znieczulające miejscowo. Można także zastosować leki doustne działające na naczynia krwionośne jak Detralex, Phlebodia i inne.
  • Leczenie instrumentalne - jest alternatywą do leczenia operacyjnego (gdy leczenie zachowawcze nie odniesie skutku) w przypadku hemoroidów pierwszego, drugiego, oraz trzeciego stopnia. Rozwój metod instrumentalnych wiąże się z jednej strony z obawami pacjentów przed leczeniem operacyjnym, z drugiej - umożliwia leczenie w warunkach ambulatoryjnych, co pozwala na znaczne obniżenie kosztów. Leczenie jest w zasadzie niebolesne, ból świadczyć może o niewłaściwym wykonaniu zabiegu lub też o powikłaniach.
Wszystkie metody instrumentalne opierają się na wywołaniu ograniczonego włóknienia u podstawy guzka, co powoduje zmniejszoną jego ruchomość oraz częściową obliterację naczyń, zmniejszając wielkość guzka i skłonność do krwawień.

Do instrumentalnych metod leczenia należą:
  • Skleroterapia - polega na podaniu środka obliterującego u podstawy guzka. Podaje się zazwyczaj 2-5 ml substancji obliterującej, np. 5% fenolu w olejku migdałowym, pod błonę śluzową. W anoskopie pojawia się uniesienie błony śluzowej. W celu uniknięcia wypływu substancji obliterującej należy na kilkanaście sekund pozostawić igłę w miejscu wstrzyknięcia. Pojawienie się bólu świadczy o złym położeniu igły. Zabieg należy natychmiast przerwać. Metoda daje dobre rezultaty pod warunkiem prawidłowego jej wykonania. Zbyt płytkie podanie leku może spowodować martwicę błony śluzowej, zbyt głębokie może prowadzić do powstania ropnia międzyzwieraczowego. Jest to prosta i tania metoda, którą można z powodzeniem stosować u chorych z hemoroidami pierwszego i drugiego stopnia oraz u pacjentów stosujących leki przeciwkrzepliwe.
  • Zakładanie gumowych podwiązek (RBL, m. Barrona) - polega na założeniu gumowego pierścienia na podstawę guzka za pomocą specjalnego przyrządu - ligatora - składającego się z cylindra, na którym założone są podwiązki. Po wyborze miejsca podwiązania błonę śluzową wciąga się kleszczykami do cylindra, a następnie drugim, zewnętrznym pierścieniem zsuwa się podwiązki na szypułę guzka. Pierwotnie zalecano wykonanie podwiązania tylko jednego guzka w czasie zabiegu, podwiązanie następnych zalecając wykonywać co 3 tygodnie. Obecnie wykonuje się podwiązanie trzech guzków w czasie jednego zabiegu. Podwiązka powoduje niedokrwienie i martwicę, co prowadzi do odczynu włóknistego, blizny i przyrośnięcia błony śluzowej do podłoża. Założenie podwiązki powinno być niebolesne. Pojawienie się bólu świadczy o zbyt niskim wybraniu miejsca podwiązania guzka w stosunku do linii zębatej. Jeśli ból się pojawi, gdy założono już podwiązki, należy je przeciąć. Do powikłań należą:
    • krwawienie - wymagające obserwacji, a czasem interwencji w warunkach bloku operacyjnego, zdarzające się w 2-5% przypadków,
    • zakażenie - manifestujące się bólem narastającym w 7-10 dni po zabiegu, z rosnącą temperaturą ciała, z zatrzymaniem moczu, wymagające antybiotykoterapii.
    Metoda ta jest prawdopodobnie najpowszechniej stosowana w leczeniu hemoroidów na świecie. Podanie Bupivacainy pozwala na zmniejszenie bólu bezpośrednio po zabiegu.
  • Krioterapia - metoda polegająca na zastosowaniu niskich temperatur, wykorzystuje ciekły azot (- 180 st. C) lub podtlenek azotu (- 90 st. C). Za pomocą specjalnej sondy wytwarza się martwicę guzka. Do wad metody należy zaliczyć dłuższy, w porównaniu z ww. metodami, czas gojenia, długi czas zabiegu, konieczność zastosowania znieczulenia. Nieprawidłowo wykonany zabieg grozi ponadto głęboką martwicą. Często mimo krioterapii pacjenci wymagają zarówno zastosowania gumowych podwiązek, jak i leczenia operacyjnego. Obecnie nie poleca się tej metody.
  • Fotokoagulacja podczerwienią (IRC) - metoda opiera się na wykorzystaniu promieni podczerwonych. Zabieg polega na przyłożeniu głowicy do podstawy guzka. Emitowane promienie zamieniają się w miejscu przyłożenia w ciepło, wywołując odczyn zapalny i sklerotyzację. Zakres jednego zabiegu obejmuje jeden guzek.
Do innych metod instrumentalnych można zaliczyć koagulację jedno- lub dwubiegunową, jest ona jednak wykorzystywana coraz rzadziej. Stosowanie lasera jest metodą skuteczną, niemniej drogą i obarczoną poważnymi powikłaniami. Wydaje się, że najlepsze metody w nieoperacyjnym leczeniu hemoroidów pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia to skleroterapia oraz RBL.

Na podstawie literatury ustalono pewne rekomendacje w leczeniu powikłanej choroby hemoroidalnej. Jeśli dominuje krwawienie, to zaleca się RBL i sklerotyzację krwawiących guzków (metody iniekcyjne, IRC). Jeśli głównym objawem jest wypadanie guzków wraz z błoną śluzową kanału odbytu, to preferuje się RBL, a ostatnio metodę staplerową Longo. Metody iniekcyjne mają mały korzystny wpływ u chorych z wypadaniem śluzówki hemoroidów i przerośniętymi brodawkami skórnymi.

Leczenie operacyjne

- pozostaje postępowaniem z wyboru w hemoroidach czwartego stopnia oraz w przypadkach niepowodzeń metod instrumentalnych w niższych stopniach zaawansowania choroby. Celem hemoroidektomii jest: wycięcie chorobowo zmienionych guzków krwawniczych, wycięcie nadmiaru wypadającej błony śluzowej kanału odbytu, podwiązanie szypuły naczyniowej hemoroidów, odprowadzenie anodermy do obwodowej części kanału odbytu, pierwotne zamknięcie ubytków błony śluzowej kanału odbytu (jak w metodzie Fergussona lub Parksa).

Operacją może być zarówno hemoroidektomia otwarta sposobem Milligana-Morgana, jak też hemoroidektomia zamknięta sposobem Fergussona czy też podśluzówkowe usunięcie hemoroidów sposobem Parksa. Można wykonać hemoroidektomię ograniczoną wyłącznie do jednego lub też dwóch guzków.

Do powikłań pooperacyjnych należą: ból, krwawienie wywołane albo spełznięciem podwiązek, albo przez niewielkie naczynia śluzówkowe (krwawienie wczesne), albo przez wtórne zakażenie rany (krwawienie późne 7.-10. doba po operacji) - częstość krwawienia ocenia się na 0,5%; szczelina odbytu wywołana nieprawidłowym gojeniem się rany; pooperacyjne zwężenie odbytu (ok. 1%); nietrzymanie gazów i stolca; zaparcie; zakażenia (ok. 2%); opóźnione gojenie (szczególnie w chorobie Crohna i AIDS); zaburzenia oddawania moczu.

W celu zwalczania bólu pooperacyjnego oraz zmniejszenia liczby powikłań zaleca się stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych przed operacją i 7 dni po operacji, metronidazolu przez 7 dni, maści nitroglicerynowej (0,2-0,5%) oraz laktulozy.

Metody Fergussona i Parksa (zeszycie błony śluzowej) są obciążone znacząco mniejszym procentem pooperacyjnych dolegliwości bólowych. Istnieje również możliwość wykonywania hemoroidektomii jako procedury chirurgii jednego dnia. Musi to być jednak uwarunkowane z jednej strony starannym doborem pacjentów, z drugiej poparciem ze strony lekarzy rodzinnych, którzy powinni zapewnić opiekę pooperacyjną w domu chorego.

Nowością w leczeniu choroby hemoroidalnej jest technika staplerowa metodą Longo. Jest ona szczególnie polecana w wypadaniu błony śluzowej kanału odbytu. Jest zaś przeciwwskazana w chorobie hemoroidalnej 4 stopnia i pełnym, dużym wypadaniu odbytnicy. Metoda Longo jest obciążona potencjalnym ryzykiem powikłań, które są już opisywane, np. owrzodzenia, martwica błony śluzowej bańki odbytnicy, przetoka odbytniczo-pochwowa, przetoka do gruczołu krokowego.

Inną nowością jest wykorzystanie specjalnego urządzenie z głowicą Dopplerowską do lokalizowania tętnic doprowadzających krew do guzków krwawnicowych, ułatwiającego ich podwiązanie.

Odrębnym problemem są zabiegi operacyjne u nosicieli wirusa HIV czy też pacjentów z pełnoobjawowym AIDS. Zarówno nosiciele wirusa HIV, jak i chorzy na AIDS mają wydłużony czas gojenia ran pooperacyjnych. Ponadto wzrasta procent powikłań pooperacyjnych związanych głównie z zakażeniem ran. Właściwa ocena chorych ze względu na okres choroby (wg CDC), ilość limfocytów CD4 oraz stan ogólny pozwala jednak przewidzieć w pewnym stopniu powikłania, co umożliwia właściwe postępowanie.

10 ZALECEŃ PROFILAKTYCZNYCH W CHOROBIE HEMOROIDALNEJ

  • Stosuj urozmaiconą dietę: pokarmy bogate w błonnik,dużo produktów zbożowych, chleb razowy, owoce,warzywa.
  • Pij dużo wody i soków, co najmniej 1,5-2 litry na dobę.
  • Unikaj potraw, które mogą wywoływać podrażnienie (pikantnych, alkoholu) lub pobudzenie jelit (kawa,herbata).
  • Wykonuj regularnie ćwiczenia gimnastyczne, chodź na spacery, pływaj. Unikaj jazdy konnej i jazdy na rowerze.
  • Unikaj noszenia dużych ciężarów.
  • Korzystaj z toalety w określonym czasie np. po obudzeniu się, po wypiciu szklanki wody, jeżeli papier toaletowy powoduje podrażnienie skóry odbytu zastosuj chusteczki dla niemowląt.
  • Nie noś obcisłej odzieży.
  • Szczególnie przestrzegaj zasad higieny osobistej,unikaj materiałów, które mogą być przyczyną podrażnienia przy dłuższym stosowaniu.
  • Nie przebywaj zbyt długo w ciepłych miejscach.
  • Unikaj siedzącego trybu życia.



Szczelina odbytu

Szczelina odbytu (łac. Fissura ani; ang. Anal fissure) - płytkie, wąskie (linijne) pęknięcie/ubytek w błonie śluzowej kanału odbytu bądź owrzodzenie błony śluzowej wyścielającej końcowy jego odcinek (poniżej linii grzebieniastej), powstałe między innymi np. w wyniku uszkodzenia mechanicznego lub pęknięcia końcowego odcinka kanału odbytu (efekt wysiłku fizycznego, uporczywych zaparć, w procesie wydalania zbyt twardego, zbitego stolca, może też być wynikiem zakażenia gruczołów odbytowych).

Etiopatogeneza tej choroby do końca nie jest znana. Dodatkowo przypuszcza się, że szczelina powstaje na skutek upośledzonego przepływu krwi w okolicy kanału odbytu i zwiększonego napięcia zwieracza wewnętrznego. Nadmierny skurcz lub brak relaksacji mięśnia zwieracza wewnętrznego, zaburzenia odruchu hamowania odbytniczo-odbytowego mogą prowadzić do niedokrwienia błony śluzowej i powstania owrzodzenia.

Schorzenie może pojawić się w każdym wieku bez względu na płeć (np. u kobiet po przebytych licznych ciążach), a towarzyszyć mu może m.in. silny uporczywy ból związany z defekacją, pieczenie, świąd, a niekiedy także krwawienie (ślady krwi na stolcu, papierze toaletowym, bieliźnie, a w przypadku małych dzieci - na pieluszkach).

Charakterystyczne objawy mogą być mylone z innymi schorzeniami odbytu i jego okolic np. chorobą hemoroidalną czy przetoką odbytniczą i powinny skłaniać pacjenta do wizyty w poradni proktologicznej.

Leczenie

Leczenie zachowawcze:
  • dieta bogatowłóknikowa,
  • leki zmiękczające i rozluźniające stolec,
  • leki przeciwzapalne i obniżające napięcie zwieraczy (np. wstrzyknięcia miejscowe toksyny botulinowej, stosowanie maści z tlenkiem azotu).

Leczenie operacyjne:
  • częściowe boczne przecięcie zwieracza wewnętrznego z lub bez wycięcia szczeliny
  • lub rzadziej preferowane - miejscowe wycięcie szczeliny.



Ropień odbytu i przetoka okołoodbytnicza

Przetoka okołoodbytnicza (łac. fistula ani, ang. perirectal fistula) zwana też przetoką odbytu jest trudnym do leczenia i uciążliwym schorzeniem, którym zajmują się chirurdzy proktolodzy. Przetoka okołoodbytnicza to wąski kanał otoczony (wysłany) ziarniną, który swe ujście wewnętrzne ma w odbytnicy lub kanale odbytu, a zewnętrzne - najczęściej - na powierzchni skóry.

Przyczyny powstawania ropni

(często poprzedzają pojawienie się przetoki) i przetok okołoodbytniczych najczęściej upatrywane są w ekspansji zakażenia gruczołów odbytowych Hermanna na sąsiednie tkanki kanału odbytu i odbytnicy. Obecnie uważa się, że w wyniku ostrego zakażenia najczęściej powstaje ropień okołoodbytniczy, a w zakażeniach przewlekłych z kolei wytwarza się przetoka okołoodbytnicza. Wśród mniej znaczących lub rzadziej występujących przyczyn powstawania przetoki okolic odbytu wymienia się np. choroby zapalne jelita grubego, a także zakażenia skóry i tkanki podskórnej, jak również jako powikłanie choroby Leśniowskiego-Crohna, czy wrzodziejącego zapalenie jelita grubego. Wśród innych przyczyn podaje się również szerzenie się zakażenia w przebiegu szczeliny odbytu, zakrzepowo zmienionych żylaków odbytu, torbieli nadguzicznej, zapalenia okostnej kości krzyżowej, guzicznej lub kulszowej, jak również z powodu obecności nowotworów bądź ciał obcych odbytu i odbytnicy.

Podział przetok

Istnieje wiele rozmaitych klasyfikacji przetok okołoodbytniczych, w których kierowano się umiejscowieniem ujścia wewnętrznego i zewnętrznego przetoki oraz przebiegiem jej kanału w odniesieniu do układu zwieraczowego odbytnicy. Przykładem takiej próby jest podział przetok okołoodbytniczych na trzy grupy (Goodsall i Miles): 1. przetoka całkowita - posiada dwa ujścia - przez skórę na zewnątrz i przez błonę śluzową do światła odbytnicy; 2. przetoka ślepa zewnętrzna - otwór zewnętrzny jest niewidoczny; 3. przetoka ślepa wewnętrzna - analogicznie do poprzedniej - czyli z niewidocznym otworem wewnętrznym. Dalej podział następuje zależnie od przebiegu kanału, mamy zatem przetoki podskórne, podśluzówkowe i podmięśniowe. Obecnie najczęściej stosowanym podziałem jest klasyfikacja przetok zaproponowana przez Parksa. Podstawą dla jej przeprowadzenia było założenie, iż przetoki okołoodbytnicze powstają w kryptach Morgagniego z uwzględnieniem kierunku oraz stosunku kanału przetoki do mięśni zwieraczy i dźwigacza odbytu. Zależnie od przebiegu kanałów w przetokach podzielono na międzyzwieraczowe, przezzwieraczowe, nadzwieraczowe i pozazwieraczowe.

Rozpoznanie i diagnostyka

Przetoka okołoodbytnicza często poprzedzona jest ropniem okołoodbytniczym. O jej istnieniu świadczyć może nawrót choroby w wyniku nieskutecznego leczenia ropnia np. przez nacięcie i drenowanie lub samoistnego opróżnienia ropnia bez interwencji chirurgicznej. Objawami jest m.in. permanentny bądź okresowo nawracający wyciek ropny, podrażnienie skóry okolic odbytu, pieczenie, uczucie znacznego dyskomfortu związanego np. z zapachem wydzielającej się ropy, itp. W diagnostyce przedoperacyjnej wykorzystuje się takie badania obrazowe jak ultrasonografia przezodbytnicza, fistulografia, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa. Ważną jest także diagnostyka bakteriologiczna przetoki. Decydującą o sposobie leczenia jest jednak diagnostyka śródoperacyjna, w której wykorzystuje się anoskop i proktosigmoidoskop, w celu ustalenia położenia ujścia wewnętrznego przetoki okołoodbytniczej i przebiegu kanału przetoki w stosunku do zwieraczy odbytu (tzw. sondowanie przetoki).

Leczenie

może być instrumentalne - założenie nitki do kanału przetoki i stopniowe jej zaciskanie co powoduje powolne jej przecinanie i zarasatnie kanału przetoki lub operacyjne - wycięcie kanału przetoki i/lub ropnia. Sposób leczenia wybieramy w zależności od przebiegu kanału przetoki.


Żylaki odbytu

Są chorobą nie związaną z guzkami krwawniczymi. Powstają w przebiegu nadciśnienia wrotnego u 45%chorych na marskość wątroby. Występują w postaci drobnych krętych żyłek , przebiegających pod błoną śluzową,które łatwo poddają się uciskowi i rozciągają się od anodermy (część kanału odbytu pokryta nabłonkiem wielowarswtowym płaskim) w kierunku odbytnicy.Niekiedy może dojść do masywnych krwotoków z żylaków, wówczas jedynym sposobem może być podwiązanie żył doprowadzających krew lub do powstania zakrzepów w tych żyłach co możemy leczyć zachowawczo (czopki, maści, tabletki) lub chirurgicznie (nacięcie i ewakuacja skrzepu)


Zapalenie odbytu

Jeśli ciało obce zalega w kieszeni skórnej kanału odbytu (krypcie) może w tym miejscu rozwinąć się zapalenie odbytu. Stan zapalny może objąć kanał gruczołów i sięgnąć do mięśni zwieracza odbytu. W ten sposób zaczyna się wiele chorób odbytu. Inną przyczyną zapaleń może być niewłaściwa dieta, zawierająca zbyt mało włóknika roślinnego.

Jakie choroby odbytu wywołują zapalenie i ból?

Zapalenie może towarzyszyć różnym chorobom odbytu - od zmian skórnych alergicznych, poprzez stany zapalne fałd brzeżnych odbytu - do zmian nowotworowych (kłykciny, ropnie, polipy, raki). W przypadku, gdy głównymi dolegliwościami pacjenta są bóle, należy wykluczyć inne jego przyczyny m.in.: ropień, przetokę, zakażenie gruczołów odbytowych.

Objawy i skutki zapalenia

Stan zapalny odbytnicy odczuwamy, początkowo jako świąd, później, jako ból. O ile bowiem błona śluzowa okrężnicy jest niewrażliwa na ból - to kanał odbytu, jak też jego skóra jest gęsto unerwiona i bardzo wrażliwa na bodźce bólowe. Przewlekłe zapalenia odbytnicy są przyczyną mazania i wydzieliny brudzącej bieliznę. Innymi objawami stanów chorobowych odbytnicy mogą być: zaczerwienienie, wyciek treści śluzowej, ropnej, obrzęk, wypadanie hemoroidów i krwawienia. Nie podjęcie leczenia może doprowadzić do powikłań - w postaci wspomnianych guzków i guzów odbytu, które potęgują rozwój choroby zapalnej i zmian nowotworowych.

Leczenie stanu zapalnego odbytu

Sposób leczenia jest ściśle związany z rozpoznaniem i przyczyną zmian zapalnych. Jeśli mamy do czynienia ze stanem zapalnym odbytnicy powikłanych wstępną fazą hemoroidów, tj. - powiększeniem się splotu naczyniowego, bez ich wypadnięcia i krwawień - leczenie jest analogicznej jak w przypadku choroby hemoroidalnej.

Leczenie zapalenia odbytu spowodowanego alergią

W przypadku zapalenia spowodowanego uczuleniem np. na środki kosmetyczne, piorące, mydło itp - stosuje się miejscowe środki przeciw alergiczne w postaci maści, czy kremy lub ogólne (tabletki).

Leczenie operacyjne

stosuje się w przypadku rozpoznania guzków, guzów, kłykciny znacznie przerosniętych fałd brzeżnych odbytu, itp.


Kłykciny kończyste

Kłykciny kończyste odbytu (łac. condylomata acuminata, brodawki skórne, zwane też brodawkami wenerycznymi lub płciowymi) spowodowane są zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego z grupy Papilloma virus (ang. human papillomavirus - HPV). Problem dotyczy zarówno kobiet jak i mężczyzn w każdym wieku, choć wiąże się głównie z aktywnością seksualną człowieka. W zależności od rodzaju, ludzkie wirusy brodawczaka wywołują brodawki podeszwowe zwykłe lub brodawki narządów płciowych i odbytu (kłykciny). Spośród zidentyfikowanych różnych typów, a do tej pory zidentyfikowano ponad 100 typów HPV, ok. 30 może powodować zakażenie okolicy narządów płciowych i odbytu. Niektóre z nich mogą wywoływać również zmiany chorobowe np. na błonie śluzowej jamy ustnej, spojówkach i błonie śluzowej krtani. Najczęściej kłykciny powoduje zakażenie wirusem HPV 6 lub/i HPV 11. Rzadziej spotykane są infekcje wirusami HPV 16 i 18. W wyjątkowych przypadkach kłykciny mogą być wywołane wirusem HPV 2, którego objawami są zmiany na rękach - tzw. brodawki zwykłe (łac. verrucae vulgares).

Do czynników zwiększających ryzyko infekcji wirusem zaliczyć możemy utrzymywanie kontaktów homoseksualnych, niektóre leki i choroby powodujące obniżenie odporności organizmu. Poza zakażaniem poprzez kontakt płciowy z osobą zainfekowaną, istnieją również inne możliwości zakażenia, np. infekcja noworodka podczas porodu z zarażonych narządów rodnych matki lub nawet przeniesienie wirusa z ręki (także np. basen, ręczniki - choć nie jest to do końca poznane). Stosowanie zabezpieczenia w postaci prezerwatywy nie jest wystarczającym w przypadku kontaktu płciowego z zarażonym partnerem. Kłykciny kończyste (odbytu, narządów płciowych) mogą dotyczyć pacjentów w różnym wieku (również dzieci). Jest to choroba zakaźna, istnieje zatem konieczność badania partnerów i - co bardzo ważne! - konieczność podjęcia wspólnego leczenia.

Objawy

Objawem choroby może być występowanie niekiedy kilku niewielkich grudek (narośli) w okolicach odbytu lub narządów płciowych. W przypadku większego zaawansowania mogą to być twory "kalafiorowate", rozległe wykwity wokół i/lub wewnątrz odbytu, również głęboko naciekający guz mogący ulegać zezłośliwieniu. Zmiany przyodbytowe można zaobserwować samemu. Zmiany wewnątrz odbytu mogą powodować pieczenie, świąd, uczucie wilgotności, niekiedy niewielkie krwawienie przy defekacji, sporadycznie niewielki ból. Objawy często pacjenci mylą z dolegliwościami hemoroidalnymi.

Rozpoznanie

Chorobę rozpoznajemy na podstawie badań klinicznych oraz histopatologicznych (wycinek tkanki badamy pod mikroskopem). Część zakażeń może przebiegać bezobjawowo (bez widocznych dla oka zmian). Duża część zakażeń wirusami z grupy HPV ustępuje samoistnie dzięki odporności organizmu. Bezobjawowe zakażenie oraz możliwość wystąpienia naturalnej reakcji odpornościowej u jednego człowieka powoduje, iż możemy nigdy się nie dowiedzieć, iż zakażenie miało miejsce. Utrzymywane w tym czasie kontakty płciowe nie dają tej samej gwarancji partnerowi. Najgroźniejsze są zakażenia wirusem HPV 16, 18, 31 i 45, rozległe i nie leczone bowiem mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy bądź innych nowotworów narządów moczowo-płciowych. Profilaktyka to m.in. ograniczenie liczby partnerów seksualnych, brak kontaktu z osobami zarażonymi, a także regularne wykonywanie cytologii (test Pap) u kobiet.

Leczenie

Leczenie jest trudne i długotrwałe, istnieje możliwość nawrotów choroby i współistnienie z innymi chorobami. Leczeniem miejscowym najczęściej zajmują się dermatolodzy. W przypadku nieskuteczności leczenia farmokologicznego stosuje się metody chirurgiczne: krioterapia, wycięcie, koagulacja, laser, Obecnie kriochirurgia jest metodą preferowaną, dzięki niej otrzymujemy najlepsze wyniki w leczeniu kłykcin kończystych. Innym sposobem jest immunoterapia (rzadziej stosowana - niewielki odsetek odpowiedzi i koszty). Polega ona na stosowaniu autoszczepionki szczególnie w przypadku zmian rozległych, nawrotów, nieskuteczności innych metod oraz na podawaniu interferonu (blokowanie replikacji wirusa).


Przewlekle samoistne zespoły bólowe odbytu i odbytnicy

Samoistne zespoły bólowe odbytu i odbytnicy są grupą dolegliwości połączonych z uczuciem dyskomfortu w okolicy odbytu i nierzadko zaburzeniami oddawania stolca pod postacią zaparć lub częstego parcia na stolec. Częstość występowania poszczególnych zespołów bólowych jest trudna do ustalenia, ponieważ tylko część pacjentów ze znacznie nasilonymi dolegliwościami zgłasza się z tego powodu do lekarza-specjalisty. Samoistne zespoły bólowe są około dwukrotnie częściej rozpoznawane u kobiet. Wiek chorych waha się od 10 do 60 lat, najwięcej przypadków występuje w przedziale wiekowym 20-45 lat. W ostatnich latach częstość rozpoznawania tych schorzeń znacznie wzrosła. Jeden z najważniejszych i zarazem najtrudniejszych problemów związanych z samoistnymi zespołami bólowymi odbytnicy to postawienie przez lekarza właściwego rozpoznania. Przed postawieniem diagnozy należy wykluczyć wszystkie inne możliwe przyczyny dolegliwości, przede wszystkim choroby nowotworowe.

Podłożem bólów odbytnicy i okolicy odbytu mogą być:
  • Choroby nowotworowe (guzy niezłośliwe nerwów, mięsni, kości; guzy złośliwe: zarówno pierwotne, jaki i nawrotowe oraz przerzuty nowotworowe)
  • Inne przyczyny organiczne (ropień, przetoka, choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie popromienne, infekcyjne zapalenie odbytu, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie macicy, ropień jajowodu, endometrioza, ciąża pozamaciczna, zapalenie wyrostka robaczkowego)
  • Przyczyny związane ze zmianą topografii miednicy (niecałkowite wypadanie odbytu lub odbytnicy, skręcenie jajnika, szczelina odbytu, wypadanie krocza, przebyte operacje w obrębie miednicy)
  • Przyczyny ortopedyczne (uraz kości guzicznej, zmiany w rdzeniu na skutek zwyrodnienia odcinka lędźwiowo-krzyżowego, guzy wywodzące się z kości)
  • Przyczyny neurologiczne (stwardnienie rozsiane, zwyrodniające zapalenie nerwów obwodowych)

Do samoistnych zespołów bólowych odbytnicy zaliczamy:
  • Zespół dźwigaczy odbytu (levator ani syndrome)
  • Kokcygodynie (coccygodynia)
  • Napadowe bóle odbytu (proctalgia fugax)

Zespół dźwigaczy odbytu (levator ani syndrome)

- ponad 70% pacjentów stanowią kobiety. Zespół objawia się bólem, dużym napięciem i uczuciem dyskomfortu w okolicy odbytu, krzyża i kości guzicznej, charakterystyczne jest uczucie rozpierania - "piłki w odbytnicy". Niekiedy ból obejmuje także pośladki oraz uda i jest głównym powodem zgłoszenia się do lekarza. Dla tego zespołu charakterystyczny jest ból przewlekły i nasilający się w pozycji siedzącej. Ponadto mogą występować zaparcia oraz czynnościowe nietrzymanie stolca. Dolegliwości w zespole dźwigaczy odbytu powstają w wyniku skurczu mięśnia dźwigacza odbytu; nieznane pozostają czynniki wywołujące jego skurcz. U wielu pacjentów nasilenie dolegliwości występuje w sytuacjach stresowych. Czynnikami usposabiającymi są: siedzący tryb życia, częsta i długotrwała jazda samochodem, przebyte urazy (w tym porody), przebyte operacje w obrębie miednicy. Leczenie tego zespołu przysparza wielu trudności. Jednym ze sposobów (skutecznym w 90%) jest stymulacja elektrogalwaniczna mięśni dźwigaczy odbytu prądem o wysokim napięciu; oprócz tego stosuje się środki przeciwbólowe, gimnastykę mięśni miednicy oraz masaże.

Kokcygodynią (coccygodynia)

nazywamy zespół bólowy występujący w okolicy kości ogonowej. Bóle mają charakter przewlekły, występują w pozycji stojącej lub siedzącej. Często są skojarzone z rwa kulszową. W ponad 75% wszystkich przypadków kokcygodynii pacjentami są kobiety, najczęściej w wieku pomiędzy 20-45 rokiem życia. W większości przypadków objawy kokcygodynii są wynikiem pourazowego uszkodzenia kości ogonowej (w tym po urazie porodowym). Samoistna kokcygodynia bywa uważana za chorobę psychosomatyczną, często występuje u pacjentów z depresją. U wielu chorych stwierdza się nadmierna ruchomość kości ogonowej, zwichnięcie lub nadmierny rozwój jej tkanki chrzęstno-kostnej. Czynnikami usposabiającymi do tych zmian jest siedzący tryb życia. Leczenie kokcygodynii może być zachowawcze lub operacyjne. Leczenie zachowawcze ma charakter kompleksowy, częściowo empiryczny i obejmuje:
  • Leżenie
  • Fizykoterapię (ćwiczenia, masaże kości ogonowej i mięśni miednicy)
  • Kąpiele jodowo-solankowe
  • Stosowanie środków zmiękczających stolec
  • Stosowanie czopków przeciwbólowych
  • Blokady okolicy kości krzyżowej i ogonowej
  • Wobec nieskuteczności leczenia jw. stosowano też akupunkturę. U pacjentów z depresją ustąpienie objawów kokcygodynii obserwowano po zastosowaniu optymalnych leków antydepresyjnych.

Napadowy ból odbytu (proctalgia fugax)

charakteryzuje się epizodami nagłego ostrego bólu w okolicy odbytu, trwającego od kilku sekund do kilku minut, częściej pojawiającymi się w nocy. Ulgę w bólu przynosi często zgięcie kończyn w stawach biodrowych. Epizody powtarzają się w nierównych odstępach czasowych, przerwy pomiędzy atakami mogą wynosić od kilku godzin do kilku miesięcy. Pacjenci z proctalgia fugax zazwyczaj nie maja zaburzeń czynnościowych jelit, chociaż istnieje grupa chorych, u których występują zaparcia. Zespół dotyczy 8-14% populacji i częściej występuje u mężczyzn, zgłasza we wczesnej młodości i ustępuje samoistnie w średnim wieku. Etiologia zespołu pozostaje nieznana. Czynnikiem usposabiającym do wystąpienia bólu jest stres. Leczenie napadowych bólów odbytu jest na ogół empiryczne, objawowe, z reguły zachowawcze.

Samoistne przewlekłe zespoły bólowe odbytnicy pozostają jednostkami trudnymi zarówno w diagnostyce, jak i leczeniu. Przy diagnozowaniu samoistnych zespołów bólowych szczególnie należy podkreślić, że rozpoznanie takie można postawić dopiero po bardzo wnikliwej analizie klinicznej i wykluczeniu innych przyczyn dolegliwości, zwłaszcza chorób nowotworowych. Pacjenci powinni obowiązkowo mieć wykonane: anoskopię, rektoskopię, USG przezodbytnicze, zdjęcie RTG badanej okolicy, a w przypadkach wątpliwych tomografie komputerową lub rezonans magnetyczny. Zespoły bólowe odbytnicy często stanowią dla pacjentów problem wstydliwy. Niekiedy zgłoszenie się do lekarza-specjalisty poprzedzone jest wieloletnimi dolegliwościami. Chociaż przewlekłe zespoły bólowe odbytu i odbytnicy nie stanowią zagrożenia dla życia pacjentów, upośledzają w znacznym stopniu komfort ich życia i sprawność fizyczną. Pacjenci z przewlekłymi bólami w odbycie i odbytnicy nie powinni być lekceważeni, gdyż często bóle są tak silne, że uniemożliwiają prowadzenie normalnego życia.

Wykorzystano materiały: ZdroweMiasto.pl